แว่นตาอัจฉริยะ “ละเมิดความเป็นส่วนตัว” แต่ยอดขายของ Meta กลับพุ่งสูงขึ้นเรื่อยๆ
ปัญหาที่เกิดจากแว่นตาอัจฉริยะรุ่นใหม่ดูเหมือนจะสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ
ทว่าบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ระดับโลกหลายแห่งกำลังเตรียมพร้อมที่จะขายแว่นตาเหล่านี้หลายล้านคู่ในช่วงปีต่อๆ ไป
ปัจจุบัน ผู้หญิงที่กำลังออกจากชายหาด เดินเข้าร้านค้า หรือแม้แต่ยืนอยู่ข้างนอก มักถูกผู้ชายที่สวมแว่น Ray-Ban ของ Meta ซึ่งเป็นแว่นตา “อัจฉริยะ” หรือ “AI” เข้าหา โดยส่วนใหญ่มีจุดประสงค์เพื่อบันทึกวิดีโอปฏิกิริยาของผู้หญิงเหล่านั้นขณะถูกถามคำถามทั่วไปหรือถูกจีบ โดยที่พวกเธอไม่รู้ตัวและไม่ได้ให้ความยินยอม
ผู้หญิงเหล่านั้นมักจะรู้ว่าตนเองถูกบันทึกวิดีโอก็ต่อเมื่อคลิปดังกล่าวแพร่กระจายออกไป และมักตามมาด้วยการถูกคุกคามทางออน
ไลน์ พวกเธอแทบไม่มีช่องทางทางกฎหมายใดๆ เนื่องจากการถ่ายภาพในที่สาธารณะโดยทั่วไปถือว่าเป็นสิ่งที่ทำได้ตามกฎหมาย ผู้หญิงคนหนึ่งเล่าให้ BBC ฟังว่า เมื่อเธอขอให้คนที่โพสต์วิดีโอลับของเธอนำคลิปดังกล่าวออก เธอกลับได้รับคำตอบว่าการทำเช่นนั้น “เป็นบริการที่ต้องเสียเงิน”
แว่นตาของ Meta ถือเป็นแว่นตาที่ได้รับความนิยมสูงสุดในตลาดขณะนี้ โดยคาดว่าครองส่วนแบ่งมากกว่า 80% ของยอดขายแว่นตา AI หรือแว่นตาอัจฉริยะทั้งหมด เนื่องจาก Meta เป็นบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่รายแรกที่เปิดตัวผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
แว่นตารุ่นนี้ผลิตร่วมกับ EssilorLuxottica และมีดีไซน์คลาสสิกแบบ Ray-Ban โดยมีกล้องที่แทบมองไม่เห็นฝังอยู่ในกรอบแว่น ลำโพงขนาดเล็กที่ขาแว่น และเลนส์ที่สามารถแสดงข้อมูลบางอย่างให้ผู้สวมใส่เห็นได้ ผู้ใช้สามารถเริ่มบันทึกวิดีโอหรือถ่ายภาพได้เพียงแค่แตะที่กรอบแว่นเบาๆ
ลักษณะของกล้องในแว่นของ Meta นั้นไม่เด่นชัดจนแม้แต่ผู้สวมใส่เองก็อาจไม่รู้ตัวว่ากำลังบันทึกอะไรอยู่ บันทึกเมื่อไหร่ และวิดีโอที่บันทึกไปนั้นถูกส่งไปที่ไหน
หลังจากที่พนักงานในเคนยาซึ่งได้รับมอบหมายให้ดูวิดีโอที่ถ่ายผ่านแว่นของ Meta เพื่อสร้างข้อมูลฝึก AI ให้กับบริษัท ออกมาเปิดเผยว่าพวกเขาถูกบังคับให้ดูเนื้อหาที่รุนแรง เช่น ภาพทางเพศและการใช้ห้องน้ำ เจ้าของแว่นรายอื่นๆ จึงได้ยื่นฟ้องคดีสองคดี ในคดีแรก ผู้ฟ้องระบุว่าตนไม่รู้เลยว่ามีการบันทึกวิดีโอเหล่านั้น ส่วนในคดีที่สอง พวกเขาระบุว่าไม่ทราบว่าบริษัทได้นำวิดีโอของตนไปแชร์เพื่อให้ผู้อื่นตรวจสอบ
Meta เคยชี้แจงก่อนหน้านี้ว่าผู้ใช้ได้รับแจ้งถึงความเป็นไปได้ที่มนุษย์อาจเข้ามาตรวจสอบในบางกรณีผ่านข้อกำหนดการให้บริการของบริษัทแล้ว
อย่างไรก็ตาม ยอดขายยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยบริษัทระบุว่าปัจจุบันมียอดขายแล้วกว่าเจ็ดล้านคู่และยังคงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
“นี่คือสินค้าอิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้บริโภคที่เติบโตเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์” มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Meta กล่าวอวดในช่วงต้นปีนี้
เทรซี คลาย์ตัน โฆษกของ Meta บอกกับ BBC ว่าผู้คนควรใช้เทคโนโลยีทุกประเภทอย่างมีความรับผิดชอบ
“เรามีทีมงานที่ทุ่มเทเพื่อจำกัดและต่อสู้กับการใช้งานในทางที่ผิด แต่เช่นเดียวกับเทคโนโลยีทุกอย่าง ความรับผิดชอบสูงสุดยังคงอยู่ที่ตัวบุคคลที่จะไม่นำมันไปใช้เอาเปรียบผู้อื่น”
ขณะนี้ บริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่อื่นๆ กำลังวางแผนที่จะเข้าร่วมในตลาดที่อาจกลายเป็นหมวดหมู่ผลิตภัณฑ์ใหม่ที่อุตสาหกรรมเทคโนโลยีรอคอยมานานนี้
รายงานระบุว่าแอปเปิลกำลังพัฒนาแว่นตาอัจฉริยะของตัวเอง และอาจวางจำหน่ายในปีหน้า ขณะที่สแนปก็ประกาศว่าจะเปิดตัวแว่นตาอัจฉริยะรุ่นใหม่ในชื่อ Specs ในปีนี้เช่นกัน
กูเกิลก็เตรียมลองอีกครั้งกับแว่นตาอัจฉริยะ หลังจากผ่านมากว่าทศวรรษนับตั้งแต่ความล้มเหลวอย่างอื้อฉาวของ Google Glass ซึ่งบริษัทถอนออกจากตลาดภายในเวลาเพียงสองปีหลังเปิดตัว เนื่องจากอุปกรณ์ราคาแพงชิ้นนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในเรื่องความเป็นส่วนตัว
แว่นตาทุกรุ่นที่กำลังจะออกมาคาดว่าจะมีการผสมผสานระหว่างเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์และความเป็นจริงเสริม เช่นเดียวกับแว่นของเมตา ซึ่งโดยทั่วไปต้องใช้กล้องเป็นส่วนประกอบ
แน่นอนว่าการใช้งานแว่นตาอัจฉริยะรุ่นใหม่ที่กำลังจะมาถึงนั้นไม่ได้มีแต่ด้านลบเสมอไป
มาร์ก สมิธ สวมแว่น Meta Ray-Bans ทุกวัน
“ผมใช้มันทั่วโลก ในสถานที่หลากหลายมาก ฟีเจอร์พื้นฐานนั้นยอดเยี่ยมมาก” สมิธกล่าว
ในฐานะหุ้นส่วนของบริษัทที่ปรึกษา ISG ที่เชี่ยวชาญด้านซอฟต์แวร์องค์กร สมิธถือเป็นผู้ใช้เทคโนโลยีรุ่นแรกที่มีความเชี่ยวชาญด้านเทคนิค แต่เหตุผลที่เขาชื่นชอบแว่นคู่นี้ไม่ได้เกี่ยวกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่ยิ่งใหญ่แต่อย่างใด
เขาชอบสวมแว่นนี้ขณะล้างจานที่บ้าน เพราะช่วยให้ฟังเพลงหรือพอดแคสต์ได้สะดวก โดยไม่ต้องตัดเสียงรอบข้างเหมือนหูฟังทั่วไป การรับสายโทรศัพท์ผ่านแว่นก็ทำได้อย่างง่ายดาย และเวลาเดินทาง ก็ไม่ต้องคอยหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาถ่ายรูปหรือวิดีโอสั้นๆ อีกต่อไป
แม้จะเป็นเช่นนั้น สมิธก็ยอมรับว่าปัญหาความเป็นส่วนตัวบางอย่างนั้นเห็นได้ชัดเจน ไฟขนาดเล็กที่ติดขึ้นเมื่อแว่นกำลังบันทึกภาพนั้นดูริบหรี่ในเวลากลางวัน และมักไม่มีใครสังเกตเห็น เขาบอกว่าคนส่วนใหญ่ดูเหมือนจะไม่รู้เลยว่าเขาสวมอะไรที่แตกต่างจากแว่นตาธรรมดา
หากผลิตภัณฑ์แว่นตาอัจฉริยะหรือแว่นที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์จากบริษัทอื่นๆ ขายดีได้เทียบเท่ากับรุ่นของเมตา นักวิจัยคาดการณ์ว่าอาจมีผู้คนมากถึง 100 ล้านคนซื้อแว่นประเภทนี้ภายในไม่กี่ปีข้างหน้า
หากการคาดการณ์นี้เป็นจริง การที่หน่วยงานต่างๆ จะบังคับใช้กฎระเบียบและกฎหมายที่ห้ามบันทึกภาพในสถานที่อย่างศาล พิพิธภัณฑ์ โรงภาพยนตร์ โรงพยาบาล และห้องน้ำ จะกลายเป็นเรื่องยากมาก เมื่อแว่นตาหลายล้านคู่กลายเป็นกล้องถ่ายภาพไปพร้อมกัน
เดวิด เคสเลอร์ ทนายความผู้นำทีมด้านความเป็นส่วนตัวในสหรัฐฯ ของสำนักงานกฎหมาย Norton Rose Fulbright กล่าวว่าลูกค้าองค์กรหลายรายของเขาต้องเผชิญกับปัญหานี้อยู่แล้ว
“มีบางสถานการณ์ที่มืดหม่นมากที่อาจเกิดขึ้นได้” เคสเลอร์กล่าว “ผมไม่ได้ต่อต้านเทคโนโลยีแต่อย่างใด แต่ในแง่ของสังคม…ผมจะต้องคิดถึงเรื่อง [การถูกบันทึกภาพ] ทุกครั้งที่ออกไปในที่สาธารณะเลยหรือ?”
นอกจากนี้ มีรายงานว่าเมตาวางแผนจะเพิ่มเทคโนโลยีจดจำใบหน้าในแว่นรุ่นอัปเดต ซึ่งหมายความว่าผู้สวมใส่จะไม่เพียงแค่สามารถบันทึกภาพผู้อื่นอย่างลับๆ ได้เท่านั้น แต่ยังสามารถระบุตัวตนของพวกเขาได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย
เมตาทำการตลาดแว่นของตนภายใต้สโลแกนว่า “ออกแบบมาเพื่อความเป็นส่วนตัว ควบคุมโดยคุณ” โดยแนะนำให้ผู้ใช้งานไม่บันทึกภาพผู้ที่แจ้งว่าไม่ต้องการถูกบันทึก และให้ปิดแว่นโดยสมบูรณ์ “ในสถานที่ที่ละเอียดอ่อน”
ข้อเสนอแนะเหล่านั้นมักถูกเพิกเฉยอยู่เสมอ
การใช้งานแว่นตาอัจฉริยะที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ คือการบันทึกวิดีโอแกล้งคนที่ไม่รู้ตัว
ผู้สวมใส่ ซึ่งมักเป็นชายหนุ่ม จะชักชวนให้คนอื่นลงชื่อในใบคำร้องปลอม หรือให้พนักงานร้านค้าดมเทียนที่ฉีดกลิ่นเหม็น บางครั้งพวกเขาขโมยอาหารขณะที่กำลังรับจากช่องไดรฟ์ทรู แล้วบันทึกภาพตัวเองวิ่งหนี
ผู้คนมักแสดงอาการรังเกียจเมื่อรู้ว่ามีคนสวมแว่นอัจฉริยะอยู่ด้วย
อินฟลูเอนเซอร์ออนไลน์ อาเนียสซา นาวาร์โร เล่าว่าเธอรู้สึกคลื่นไส้เมื่อตระหนักระหว่างเข้ารับบริการแว็กซ์ขนในที่ส่วนตัวว่าช่างเทคนิเชียนของเธอกำลังสวมแว่นของ Meta อยู่ ช่างเทคนิเชียนบอกว่าแว่นไม่ได้ชาร์จอยู่และไม่ได้บันทึกอะไร และที่ต้องสวมเพราะต้องการเลนส์สายตา
แอนดรูว์ บอสเวิร์ธ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายเทคโนโลยีของ Meta ถูกถามบน Instagram เมื่อสองสัปดาห์ก่อนเกี่ยวกับ “ภาพลักษณ์ด้านลบที่ผู้คนมีต่อการสวมแว่นอัจฉริยะในชีวิตประจำวัน”
เขาตอบว่าจำนวน Meta Ray-Ban ที่ขายออกไปนั้น “แสดงให้เห็นว่าแว่นเหล่านี้ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง”
แต่ เดวิด แฮร์ริส อดีตนักวิจัย AI ของ Meta ที่ปัจจุบันสอนอยู่ที่ UC Berkeley และเป็นที่ปรึกษาด้านนโยบาย AI ในสหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรป กล่าวว่าเขาคาดว่าแว่นอัจฉริยะ AI รุ่นนี้จะเผชิญปัญหาเดียวกับที่ทำให้ Google Glass ล้มเหลวเมื่อกว่าทศวรรษที่แล้ว
“เทคโนโลยีแบบนี้เป็นการละเมิดความเป็นส่วนตัวโดยพื้นฐาน และจะต้องเผชิญกับกระแสต่อต้านที่รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ” เขากล่าว
สัญญาณของกระแสต่อต้านดังกล่าวเริ่มปรากฏให้เห็นมากขึ้น
ในเดือนธันวาคม ชายคนหนึ่งโพสต์วิดีโอบ่นว่าผู้หญิงที่เขากำลังบันทึกภาพบนรถไฟใต้ดินในนิวยอร์กซิตี้ทำแว่น Meta ของเขาแตก หากเขาหวังจะได้รับความเห็นใจก็คิดผิด เพราะชาวเน็ตกลับยกย่องเธอให้เป็นวีรสตรี
